Η δέσμευσή μας
Πιο συνειδητές επιλογές με Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος. Θέλουμε να ενισχύσουμε την ενημέρωση γύρω από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων Wasa, επικοινωνώντας μέσα από τις Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPDs)
CRUUUUUUNCHΤι είναι το αποτύπωμα άνθρακα;
Το αποτύπωμα άνθρακα ενός προϊόντος αφορά στην συνολική ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται στην ατμόσφαιρα καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του, αποτυπώνοντας τη συμβολή του στην κλιματική αλλαγή, από το χωράφι, στο ράφι και έως το τέλος ζωής του.Το αποτύπωμα άνθρακα εκφράζεται σε μονάδες μάζας ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO₂e), δηλαδή σαν να είχε εκπεμφθεί μόνο CO₂ στην ατμόσφαιρα, βάσει του πλαισίου μετατροπής που έχει οριστεί από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC)
Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) είναι διεθνής οργανισμός που ιδρύθηκε το 1988
από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), με σκοπό την αξιολόγηση επιστημονικών στοιχείων σχετικών με την κλιματική αλλαγή. Περισσότερες πληροφορίες: https://www.ipcc.ch/.
Στη Wasa εξετάζουμε συνολικά τις εκπομπές CO₂e που σχετίζονται με την παραγωγή crispbread, από την καλλιέργεια των πρώτων υλών, τη συσκευασία των προϊόντων και τη διανομή τους, μέχρι κάθε ενδιάμεσο στάδιο, συμπεριλαμβανομένου και του τέλους ζωής της συσκευασίας.
Το αποτύπωμα άνθρακα και άλλοι δείκτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων μας κοινοποιούνται μέσω των Περιβαλλοντικών Δηλώσεων Προϊόντος (Environmental Product Declarations, EPDs), οι οποίες περιγράφονται και επεξηγούνται αναλυτικά παρακάτω.
Για την ανάπτυξη των EPDs, ακολουθούμε τους κανόνες που έχει θέσει το International EPD System. Σύμφωνα με αυτούς, το αποτύπωμα άνθρακα υπολογίζεται με βάση τη μεθοδολογία και τους συντελεστές εκπομπών που περιγράφονται στην Έκτη Έκθεση Αξιολόγησης (Sixth Assessment Report) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η οποία δημοσιεύθηκε το 2021, και λαμβάνει υπόψιν όλα τα αέρια του θερμοκηπίου, όπως:
- διοξείδιο του άνθρακα (CO₂),
- μεθάνιο (CH₄),
- υποξείδιο του αζώτου (N₂O),
- υδροφθοράνθρακες (HFCs),
- υπερφθοράνθρακες (PFCs),
- εξαφθοριούχο θείο (SF₆),
- τριφθοριούχο άζωτο (NF₃)
καθώς και άλλα αέρια του θερμοκηπίου που παρουσιάζονται στην έκθεση του IPCC.
Όταν συγκρίνονται αποτυπώματα CO₂e, είναι σημαντικό να ελέγχεται ποια μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκε για τη μέτρηση των εκπομπών και ποια στάδια του κύκλου ζωής του προϊόντος περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση.
Πώς αξιολογούνται και επικοινωνούνται τα αποτυπώματα άνθρακα;
Μεθοδολογία Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA)
Η Ανάλυση Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment LCA) είναι μια μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας (με τη χρήση βασικών δεικτών απόδοσης – KPIs) σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του: από τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του, τη φάση χρήσης του και, τελικά, τη διάθεση ή την ανακύκλωσή του.
Η μεθοδολογία της Ανάλυσηςτου Κύκλου Ζωής ρυθμίζεται από τα διεθνή πρότυπα ISO 14040:2021 και ISO 14044:2021.
Η LCA καθορίζει τι απαιτείται για τη διεξαγωγή και την επαλήθευση μιας μελέτης Ανάλυσης Κύκλου Ζωής με πλήρη και αυστηρό τρόπο, από επιστημονικής άποψης.
Κανόνες Κατηγορίας Προϊόντος
Οι Κανόνες Κατηγορίας Προϊόντος (Product Category Rules, PCR) είναι κανόνες που καθοδηγούν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιολογείται ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος μιας συγκεκριμένης ομάδας προϊόντων (π.χ. προϊόντα αρτοποιίας). Προκύπτουν από την ανάγκη ύπαρξης κοινών κανόνων υπολογισμού, ώστε τα αποτελέσματα της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA) για προϊόντα της ίδιας κατηγορίας να είναι συγκρίσιμα.
Σε μια μελέτη LCA είναι δυνατό να αναλυθεί όχι μόνο το αποτύπωμα άνθρακα, αλλά και πολλοί άλλοι δείκτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Κανόνες Κατηγορίας Προϊόντος (PCR) για προϊόντα αρτοποιίας
Για τα προϊόντα Wasa, εφαρμόζεται ο PCR για προϊόντα αρτοποιίας με κωδικό PCR 2012:06, CPC 234, Bakery Product (τελευταία επικαιροποίηση PCR το 2024) του Διεθνούς Συστήματος EPD, ο οποίος είναι διαθέσιμος στη διεύθυνση https://www.environdec.com/pcr-library/
EPD – Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος
Μια Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD) είναι μια έκθεση που παρουσιάζει τα αποτελέσματα μιας Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA), αποτυπώνοντας τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο ενός προϊόντος.
Τι είναι μια Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD);
Η Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD) παρουσιάζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός προϊόντος.
Πρόκειται για ένα έγγραφο που παρέχει διαφανείς και συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA) των προϊόντων, με αξιόπιστο τρόπο, και το οποίο είτε έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα είτε βασίζεται σε ένα ανεξάρτητα επαληθευμένο σύστημα διαδικασίας EPD.
Η ύπαρξη EPD για ένα προϊόν δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο προϊόν είναι περιβαλλοντικά ανώτερο σε σχέση με εναλλακτικές επιλογές· αποτελεί απλώς μια διαφανή δήλωση του περιβαλλοντικού του αντίκτυπου σε όλο τον κύκλο ζωής τoυ.
Πώς να διαβάσετε μια Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος (EPD) της Wasa;
Η ανάγνωση μιας Περιβαλλοντικής Δήλωσης Προϊόντος (EPD) προϋποθέτει την κατανόηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος ενός προϊόντος σε όλο τον κύκλο ζωής του.
Το έγγραφο EPD χωρίζεται σε διαφορετικές ενότητες:
1. Πληροφορίες προϊόντος
Κάθε EPD ξεκινά με την ταυτοποίηση του προϊόντος και τα βασικά του χαρακτηριστικά, όπου ο αναγνώστης έρχεται άμεσα σε επαφή με τα συστατικά του και τις διατροφικές του αξίες.
2. Πεδίο εφαρμογής της Περιβαλλοντικής Δήλωσης Προϊόντος (EPD)
Κάθε EPD περιλαμβάνει μια αναλυτική περιγραφή της εφοδιαστικής αλυσίδας που λαμβάνεται υπόψη, καθώς και την επεξήγηση των επιμέρους φάσεων:
- Παραγωγή πρώτων υλών
- Παραγωγή συσκευασιών και βοηθητικών υλικών
- Παραγωγή Wasa
- Διανομή έως το ράφι, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης του περιβαλλοντικού αντικτύπου που σχετίζεται με το τέλος ζωής της συσκευασίας μεταφοράς (δευτερογενής και τριτογενής συσκευασία)
- Τέλος ζωής της πρωτογενούς συσκευασίας
Δευτερογενής και τριτογενής συσκευασία
Η δευτερογενής και τριτογενής συσκευασία χρησιμοποιείται για την ομαδοποίηση των πρωτογενών συσκευασιών, διευκολύνοντας τον χειρισμό, την αποθήκευση και τη μεταφορά του προϊόντος.
Πρωτογενής συσκευασία
Η πρωτογενής συσκευασία είναι το υλικό που έρχεται σε άμεση επαφή με το τρόφιμο. Αποτελεί το πρώτο επίπεδο συσκευασίας που προστατεύει το προϊόν και διατηρεί την ποιότητά του.
Η πρωτογενής συσκευασία αναφέρεται επίσης ως συσκευασία πώλησης, καθώς έχει σχεδιαστεί ως η μεμονωμένη μονάδα που αγοράζεται και καταναλώνεται από τον τελικό καταναλωτή.
3. Παραδοχές και δεδομένα για τον υπολογισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων
Οι παραδοχές και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται καθορίζουν την ποιότητα των αποτελεσμάτων που προκύπτουν. Οι Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPD) της Wasa αφιερώνουν αρκετές σελίδες στην περιγραφή των παραδοχών και του τύπου των δεδομένων που χρησιμοποιούνται στη μελέτη.
4. Αποτελέσματα περιβαλλοντικών επιπτώσεων
Στην περίπτωση των αγροδιατροφικών εφοδιαστικών αλυσίδων, οι βασικές περιβαλλοντικές πτυχές σχετίζονται με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τη χρήση νερού. Για τη διευκόλυνση της κατανόησης των περιβαλλοντικών δεικτών κάθε φάσης, οι EPD της Wasa συνοψίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις με σαφή και ενημερωτικό τρόπο, μέσω των βασικών δεικτών της αγροδιατροφικής παραγωγής: Αποτύπωμα Άνθρακα και Υδατική Σπανιότητα.
- Παραγωγή πρώτων υλώ
- Παραγωγή συσκευασιών και βοηθητικών υλικών
- Παραγωγή Wasa
- Τέλος ζωής της πρωτογενούς συσκευασίας
- Από το γέμισμα έως το τέλος ζωής της συσκευασίας
Αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων
Η αγροδιατροφική εφοδιαστική αλυσίδα είναι το σύνολο των διαδικασιών που φέρνουν τα τρόφιμα από το χωράφι στο πιάτο μας, περιλαμβάνοντας την καλλιέργεια, την επεξεργασία, τη μεταφορά, τη λιανική πώληση και την κατανάλωση.
1. Αποτύπωμα Άνθρακα
Το Αποτύπωμα Άνθρακα ισούται με το άθροισμα όλων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλο τον κύκλο ζωής του προϊόντος, σταθμισμένων με το Δυναμικό Υπερθέρμανσης του Πλανήτη (Global Warming Potential, GWP), και αποτυπώνει τον αντίκτυπό του στο κλίμα.
GWP: Δυναμικό Υπερθέρμανσης του Πλανήτη
Ο δείκτης Δυναμικού Υπερθέρμανσης του Πλανήτη (Global Warming Potential, GWP) χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του αντίκτυπου ενός προϊόντος ή μιας διαδικασίας στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Ποσοτικοποιεί την ικανότητα διαφορετικών αερίων να παγιδεύουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα σε σύγκριση με το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂e). Εστιάζει στη συμβολή κάθε αερίου (όπως το μεθάνιο, το υποξείδιο του αζώτου ή το CO₂e) στην κλιματική αλλαγή μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (συνήθως 100 έτη).
2. Αποτύπωμα Υδατικής Σπανιότητας
Το αποτύπωμα υδατικής σπανιότητας αναφέρεται στον αντίκτυπο που έχουν οι δραστηριότητές μας στη διαθεσιμότητα γλυκού νερού. Αξιολογεί τον αντίκτυπο της χρήσης νερού σε σχέση με τη σπανιότητά του, λαμβάνοντας υπόψη την περιφερειακή διαθεσιμότητα υδατικών πόρων, καθώς και την ποσότητα νερού που χρησιμοποιείται, σπαταλάται ή ρυπαίνεται κατά την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Σημειώνεται ότι ο όρος Αποτύπωμα Υδατικής Σπανιότητας (WSP) χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον δείκτη Δυναμικού Στέρησης Νερού (Water Deprivation Potential), ο οποίος αποτελεί έναν από τους υποχρεωτικούς δείκτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων του Διεθνούς Συστήματος EPD.
Δείκτης Δυναμικού Στέρησης Νερού
Ο δείκτης Δυναμικού Στέρησης Νερού αξιολογεί τον δυνητικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο που σχετίζεται με την υδατική σπανιότητα. Μετρά το ενδεχόμενο στέρησης υδάτινων πόρων σε μια περιοχή, ως αποτέλεσμα της κατανάλωσης ή της ρύπανσης του νερού κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος. Ο δείκτης αυτός βοηθά στον εντοπισμό του κατά πόσο ένα προϊόν ή μια διαδικασία ενδέχεται να συμβάλλει σε ελλείψεις νερού σε περιοχές όπου οι υδατικοί πόροι είναι ήδη περιορισμένοι.
Παρότι οι δείκτες αυτοί δεν αποτυπώνουν το σύνολο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που μετρώνται σε μια Ανάλυση Κύκλου Ζωής (LCA), όταν εξετάζονται συνδυαστικά επιτρέπουν την αξιολόγηση των σημαντικότερων περιβαλλοντικών πτυχών.
Το σύστημα διαδικασιών της Περιβαλλοντικής Δήλωσης Προϊόντος (EPD)
Καθώς αναπτύσσεται μεγάλος αριθμός Περιβαλλοντικών Δηλώσεων Προϊόντος (EPD) της Wasa, ο μόνος τρόπος για να διαχειριστούν με εύκολο, απλό και αξιόπιστο τρόπο είναι η χρήση ενός Πιστοποιημένου Συστήματος Διαδικασιών EPD.
Στόχος του Συστήματος Διαδικασιών EPD είναι η προετοιμασία, η επαλήθευση και η δημοσίευση EPD για τα προϊόντα της Wasa, σύμφωνα με τους αντίστοιχους Κανόνες Κατηγορίας Προϊόντος (PCR), με πιο απλό και λειτουργικό τρόπο.
Το Πιστοποιημένο Σύστημα Διαδικασιών EPD αναπτύχθηκε από τη Barilla (στην οποία ανήκει το brand Wasa) το 2010. Το 2011 έγινε η πρώτη εταιρεία τροφίμων που έλαβε πιστοποίηση τρίτου μέρους για σύστημα μέτρησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των προϊόντων της. Η πιστοποίηση επανεξετάζεται ετησίως και είτε επιβεβαιώνεται είτε ανανεώνεται.
Πώς λειτουργεί ένα σύστημα διαδικασιών EPD;
- Συλλογή και διαχείριση δεδομένων
- Επεξεργασία δεδομένων
- Επεξεργασία αποτελεσμάτων (παραγωγή εσωτερικής τεκμηρίωσης)
- Τεκμηρίωση EPD (δημοσιευμένη στο Environdec)
Το Σύστημα Διαδικασιών EPD της Barilla λειτουργεί ως διαδικασία τύπου “funnel”: η εκπόνηση των μελετών Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (LCA) και η προετοιμασία των EPD βασίζονται στην αλληλεπίδραση τριών βασικών στοιχείων:
1. Δεδομένα ειδικά για το προϊόν
2. Βάση δεδομένων LCA της Barilla
3. Μοντέλα υπολογισμού
Τα δεδομένα που αφορούν το προϊόν περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με:
1. Τη συνταγή: τύπος συστατικών, ποιότητα πρώτων υλών
2. Το δελτίο υλικών συσκευασίας (πρωτογενής και δευτερογενής συσκευασία, καθώς και υλικά συσκευασίας για τη μεταφορά: τύπος και ποσότητα υλικών)
3. Τη μονάδα παραγωγής και τη συγκεκριμένη κατανάλωση της γραμμής παραγωγής (γενικές πληροφορίες, ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο (μεθάνιο), νερό, απόβλητα)
4. Τους τρόπους μεταφοράς, τις αποστάσεις που διανύονται και τις μεταφερόμενες ποσότητες
5. Το τέλος ζωής της πρωτογενούς συσκευασίας: τελικός προορισμός του υλικού της πρωτογενούς συσκευασίας
Η βάση δεδομένων της Barilla περιλαμβάνει ενότητες δεδομένων (data modules).
Κάθε ενότητα δεδομένων αποτελεί μοντέλο μιας πραγματικής διαδικασίας και περιέχει ποσοτικά στοιχεία σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της διαδικασίας που αναπαριστά.
Οι βασικές κατηγορίες ενοτήτων δεδομένων αφορούν:
- Τις πρώτες ύλες (συστατικά) που χρησιμοποιούνται στις συνταγές των προϊόντων
- Τα υλικά συσκευασίας που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση και τη μεταφορά του προϊόντος
- Την παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας
- Τις παραγωγικές μονάδες της Barilla
- Τα μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούνται για τη διανομή των προϊόντων
Για την υλοποίηση των ενοτήτων δεδομένων, τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται είναι ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ
(πληροφορίες από συγκεκριμένες συλλογές δεδομένων των διαδικασιών της Barilla ή των προμηθευτών της)
και ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ ΔΕΔΟΜΕΝΑ (που αντλούνται από εμπορικές βάσεις δεδομένων).
Το μοντέλο υπολογισμού αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της επεξεργασίας των δεδομένων και των αποτελεσμάτων για μια συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων.
Πώς πραγματοποιείται ο υπολογισμός;
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της συνταγής ανά 1 kg τελικού προϊόντος
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της συσκευασίας ανά 1 kg προϊόντος
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την κατανάλωση ενέργειας και νερού, καθώς και από την παραγωγή αποβλήτων, ανά 1 kg προϊόντος
Περιβαλλοντικές επιπτώσεις που σχετίζονται με τη μεταφορά ανά 1 kg προϊόντος
Ισοδύναμο με
Total impacts per 1kg of product along its entire life cycle
Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία πιστοποίησης;
Η Barilla πραγματοποιεί επικαιροποίηση της βάσης δεδομένων τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο,
ανάλογα με τη διαθεσιμότητα πληροφοριών που αφορούν στις παραγωγικές διαδικασίες της εταιρείας.
Με την πιστοποίηση της διαδικασίας EPD, η Barilla αναλαμβάνει η ίδια την επαλήθευση των δεδομένων EPD και εκδίδει Δηλώσεις Περιβαλλοντικού Προϊόντος (EPD) χωρίς να απαιτείται σε κάθε περίπτωση η εμπλοκή ανεξάρτητου τρίτου φορέα επαλήθευσης.
Τα αποτελέσματα των EPD επιτρέπουν στους καταναλωτές να συγκρίνουν παρόμοια προϊόντα που ακολουθούν τους ίδιους κανόνες υπολογισμού για την εκάστοτε τιμή που παρουσιάζεται.
Τι είναι το Διεθνές Σύστημα EPD;
Οι Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPD) αναπτύσσονται σύμφωνα με το Πρότυπο ISO 14025, το οποίο ορίζει ότι κάθε σύστημα πρέπει να διαθέτει έναν διαχειριστή (τον λεγόμενο «Φορέα Προγράμματος», Program Operator), ο οποίος καθορίζει τους κανονισμούς λειτουργίας και διατηρεί ενημερωμένο το μητρώο των επικυρωμένων Περιβαλλοντικών Δηλώσεων Προϊόντος.
Ο Φορέας Προγράμματος που έχει επιλεγεί για τις EPD της Wasa είναι το Διεθνές Σύστημα EPD, το οποίο σήμερα αποτελεί το μοναδικό σύστημα που εξυπηρετεί ολόκληρη τη διεθνή αγορά και όλες τις κατηγορίες προϊόντων.