NASZE ZOBOWIĄZANIE
Bardziej świadome wybory dzięki środowiskowym deklaracjom produktu. Chcemy zwiększać świadomość wpływu produktów Wasa na środowisko, komunikując to poprzez Środowiskowe Deklaracje Produktowe.
CRUUUUUUNCHCZYM JEST ŚLAD WĘGLOWY?
Ślad węglowy produktu to całkowita ilość gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery w całym jego cyklu życia — od etapu uprawy, przez produkcję i dystrybucję, aż po koniec użytkowania. Pokazuje on, w jakim stopniu dany produkt przyczynia się do zmian klimatu. Ślad węglowy wyraża się w jednostkach masy ekwiwalentu dwutlenku węgla (CO₂e), czyli tak, jakby wszystkie emisje były przeliczone na CO₂ — zgodnie z metodologią opracowaną przez Intergovernmental Panel on Climate Change.
Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC)
The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) to międzynarodowy organ powołany w 1988 roku przez United Nations (UN) oraz World Meteorological Organization (WMO) w celu oceny wiedzy naukowej dotyczącej zmian klimatu. Więcej informacji: https://www.ipcc.ch/.
W Wasa analizujemy nasze emisje CO₂e w sposób kompleksowy — obejmując cały proces powstawania pieczywa chrupkiego: od uprawy surowców, przez produkcję i pakowanie, aż po dostawę oraz etap końca życia opakowania.
Ślad węglowy oraz inne wskaźniki wpływu środowiskowego naszych produktów komunikujemy za pomocą Środowiskowych Deklaracji Produktowych (EPD), które opisujemy bardziej szczegółowo poniżej.
Przy opracowywaniu EPD kierujemy się zasadami International EPD System. Zgodnie z nimi ślad węglowy obliczany jest na podstawie podejścia i współczynników emisji określonych w Szóstym Raporcie Oceniającym Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) z 2021 roku (więcej informacji pod wskazanym linkiem) i obejmuje wszystkie gazy cieplarniane, takie jak:
- dwutlenek węgla (CO₂),
- metan (CH₄),
- podtlenek azotu (N₂O),
- fluorowęglowodory (HFC),
- perfluorowęglowodory (PFC),
- sześciofluorek siarki (SF₆),
- trifluorek azotu (NF₃),
a także inne gazy cieplarniane uwzględnione w raporcie IPCC.
Warto pamiętać, że porównując ślad węglowy (CO₂e), należy zawsze sprawdzić zastosowaną metodologię oraz zakres cyklu życia produktu uwzględniony w obliczeniach.
JAK MIERZYMY I PREZENTUJEMY ŚLAD WĘGLOWY?
Metodologia LCA
Ocena cyklu życia (Life Cycle Assessment, LCA) to metoda służąca do oceny wpływu produktu lub usługi na środowisko — przy użyciu kluczowych wskaźników efektywności (KPI) — na każdym etapie ich cyklu życia: od pozyskania surowców, przez użytkowanie, aż po utylizację lub recykling.
Metodologia LCA jest uregulowana normami ISO 14040:2021 oraz ISO 14044:2021. Określa ona, w jaki sposób przeprowadzić i zweryfikować analizę LCA w sposób kompleksowy i rzetelny z naukowego punktu widzenia.
Zasady kategorii produktu
Zasady kategorii produktu (Product Category Rules, PCR) określają, w jaki sposób należy oceniać wpływ środowiskowy danej grupy produktów (np. wyrobów piekarniczych). Powstały po to, aby ujednolicić zasady obliczeń i umożliwić porównywanie wyników analiz LCA w obrębie tej samej kategorii produktów.
W analizie LCA można oceniać nie tylko ślad węglowy, ale również wiele innych wskaźników wpływu na środowisko.
PCR dla wyrobów piekarniczych
W przypadku produktów Wasa stosowane są Zasady Kategorii Produktu dla wyrobów piekarniczych: PCR 2012:06, CPC 234 (ostatnia aktualizacja: 2024) opracowane w ramach International EPD System, dostępne na stronie: https://www.environdec.com/pcr-library/
EPD
EPD to raport prezentujący wyniki analizy LCA, pokazujący wpływ produktu na środowisko.
CZYM JEST EPD?
Środowiskowa Deklaracja Produktu (EPD) przedstawia profil środowiskowy produktu.
Jest to zarejestrowany dokument, który w przejrzysty i porównywalny sposób komunikuje wyniki oceny cyklu życia (LCA), zapewniając ich wiarygodność — poprzez niezależną weryfikację lub oparcie na systemie EPD podlegającym takiej weryfikacji.
Posiadanie EPD nie oznacza, że dany produkt jest bardziej przyjazny dla środowiska niż inne — jest to przede wszystkim transparentna informacja o jego wpływie środowiskowym w całym cyklu życia.
JAK ANALIZOWAĆ EPD PRODUKTÓW WASA?
Czytanie Środowiskowej Deklaracji Produktu (EPD) polega na zrozumieniu wpływu produktu na środowisko w całym jego cyklu życia.
Dokument EPD jest podzielony na różne sekcje:
1. INFORMACJE O PRODUKCIE
Każda deklaracja EPD rozpoczyna się od identyfikacji produktu oraz jego głównych cech — czytelnik od razu znajdzie tam informacje o składnikach i wartościach odżywczych.
2. ZAKRES EPD
Każda deklaracja EPD zawiera szczegółowy opis uwzględnionego łańcucha dostaw oraz wyjaśnienie poszczególnych etapów:
- Produkcja składników
- Produkcja opakowań i materiałów pomocniczych
- Produkcja w Wasa
- Dystrybucja aż do półki sklepowej, wraz z analizą wpływu związanego z końcem życia opakowań transportowych (opakowania wtórne i zbiorcze)
- Koniec życia opakowania podstawowego
Opakowania wtórne i trzeciorzędowe
Opakowania wtórne i trzeciorzędowe służą do łączenia opakowań podstawowych, co ułatwia obsługę, magazynowanie i transport produktów.
Opakowanie podstawowe
Opakowanie podstawowe to materiał mający bezpośredni kontakt z produktem spożywczym. Stanowi pierwszą warstwę opakowania, która chroni żywność i pozwala zachować jej jakość. Jest ono również nazywane opakowaniem sprzedażowym, ponieważ stanowi jednostkę przeznaczoną do zakupu i konsumpcji przez użytkownika końcowego.
3. ZAŁOŻENIA I DANE DO OBLICZANIA WPŁYWU NA ŚRODOWISKO
Przyjęte założenia oraz wykorzystane dane mają kluczowy wpływ na jakość uzyskanych wyników. W deklaracjach EPD Wasa kilka stron poświęcono szczegółowemu opisowi założeń oraz rodzaju danych zastosowanych w analizie.
4. WYNIKI WPŁYWU NA ŚRODOWISKO
W przypadku łańcuchów dostaw w sektorze rolno-spożywczym kluczowe znaczenie mają aspekty środowiskowe związane z emisją gazów cieplarnianych oraz zużyciem wody. Aby ułatwić interpretację wskaźników środowiskowych na każdym etapie, EPD Wasa przedstawia je w sposób syntetyczny i informacyjny, koncentrując się na głównych wskaźnikach dla produkcji rolno-spożywczej: śladzie węglowym oraz Water Scarcitya.
- Produkcja składników
- Produkcja opakowań i materiałów pomocniczych
- Produkcja w Wasa
- Koniec życia opakowania podstawowego
- Od napełnienia do końca życia opakowania
Łańcuch dostaw w sektorze rolno-spożywczym
Łańcuch dostaw w sektorze rolno-spożywczym to cały system, który obejmuje drogę żywności od gospodarstwa do konsumenta — w tym produkcję rolną, przetwarzanie, transport, sprzedaż detaliczną oraz konsumpcję.
1. ŚLAD WĘGLOWY
Ślad węglowy to suma wszystkich emisji gazów cieplarnianych w całym cyklu życia produktu, pomnożonych przez ich współczynnik potencjału globalnego ocieplenia (GWP), który określa ich wpływ na klimat.
GWP (Global Warming Potential) - Potencjał globalnego ocieplenia
Wskaźnik potencjału globalnego ocieplenia (GWP) służy do pomiaru wpływu produktu lub procesu na zmiany klimatu. Określa on zdolność różnych gazów do zatrzymywania ciepła w atmosferze w porównaniu do dwutlenku węgla (CO₂e).
Wskaźnik ten pokazuje, w jakim stopniu dany gaz (np. metan, podtlenek azotu czy CO₂) przyczynia się do globalnego ocieplenia w określonym horyzoncie czasowym — najczęściej 100 lat.
2. ŚLAD NIEDOBORU WODY
Ślad niedoboru wody odnosi się do wpływu naszych działań na dostępność zasobów wody słodkiej. Ocenia on skutki zużycia wody w kontekście jej dostępności w danym regionie oraz uwzględnia ilość wody wykorzystywanej, traconej lub zanieczyszczanej podczas produkcji dóbr i usług, z których korzystamy na co dzień.
Należy pamiętać, że wskaźnik Water Scarcity Footprint (WSP) odnosi się do tzw. potencjału niedoboru wody (Water Deprivation Potential), który jest jednym z obowiązkowych wskaźników wpływu środowiskowego wymaganych przez International EPD System.
Wskaźnik wpływu na niedobór wody
Wskaźnik potencjału niedoboru wody (Water Deprivation Potential) ocenia potencjalny wpływ środowiskowy związany z deficytem wody. Mierzy on ryzyko ograniczenia dostępności zasobów wodnych na danym obszarze w wyniku zużycia lub zanieczyszczenia wody w całym cyklu życia produktu. Pomaga określić, czy dany produkt lub proces może przyczyniać się do niedoborów wody, zwłaszcza w regionach, gdzie zasoby wodne są już ograniczone.
Choć wskaźniki te nie obejmują wszystkich wpływów analizowanych w LCA, ich łączne zastosowanie pozwala uchwycić najważniejsze aspekty oddziaływania na środowisko.
SYSTEM EPD
Ponieważ liczba deklaracji EPD Wasa jest bardzo duża, jedynym sposobem na ich sprawne, proste i wiarygodne zarządzanie jest wykorzystanie Certyfikowanego Systemu EPD.
Celem Systemu EPD jest przygotowywanie, weryfikacja i publikowanie deklaracji EPD dla produktów Wasa — zgodnie z odpowiednimi zasadami kategorii produktu (PCR) — w sposób bardziej efektywny i uporządkowany.
Certyfikowany System EPD został opracowany przez Barilla (właściciela marki Wasa) w 2010 roku. Była to pierwsza firma z branży spożywczej, która uzyskała certyfikację strony trzeciej dla systemu mierzenia wpływu środowiskowego swoich produktów (w 2011 roku). Certyfikacja jest co roku poddawana przeglądowi i odpowiednio potwierdzana lub odnawiana.
Jak działa system EPD?
- Zbieranie i zarządzanie danymi
- Przetwarzanie danych
- Opracowanie wyników (tworzenie dokumentacji wewnętrznej)
- Dokumentacja EPD (publikowana na Environdec)
System EPD Barilla działa jak proces lejkowy („funnel process”): realizacja analiz LCA oraz przygotowanie deklaracji EPD opierają się na współdziałaniu trzech elementów:
1. Danych specyficznych dla produktu
2. Bazy danych LCA Barilla
3. Modeli obliczeniowych
Dane specyficzne dla produktu obejmują informacje dotyczące:
1. Receptury: rodzaju składników oraz ich jakości
2. Struktury opakowań (bill of materials) — opakowań podstawowych i wtórnych oraz materiałów używanych do transportu (rodzaj i ilość materiałów)
3. Zakładu produkcyjnego oraz specyficznego zużycia na linii produkcyjnej (informacje ogólne, energia elektryczna, gaz ziemny, woda, odpady)
4. Sposobów transportu, pokonywanych odległości oraz ilości przewożonych produktów
5. Etapu końca życia opakowania podstawowego: sposobu zagospodarowania materiałów opakowaniowych
Baza danych Barilla składa się z modułów danych. Każdy moduł danych stanowi model rzeczywistego procesu i zawiera ilościowe informacje dotyczące jego aspektów środowiskowych.
Główne kategorie modułów danych obejmują:
- Surowce (składniki) wykorzystywane w recepturach produktów
- Materiały opakowaniowe używane do przechowywania i transportu produktów
- Produkcję energii elektrycznej i cieplnej
- Zakłady produkcyjne Barilla
- Środki transportu wykorzystywane w dystrybucji produktów
Do tworzenia modułów wykorzystywane są zarówno DANE PIERWOTNE (pochodzące z bezpośrednich pomiarów i zbiorów danych procesów Barilla lub jej dostawców), jak i DANE WTÓRNE (pozyskiwane z komercyjnych baz danych).
Model obliczeniowy stanowi fundament przetwarzania danych oraz uzyskiwania wyników dla danej kategorii produktów.
JAK PRZEBIEGA PROCES OBLICZEŃ?
Wpływ receptury na 1 kg produktu końcowego
Wpływ opakowania przypadający na 1kg produktu
Wpływ zużycia energii i wody oraz wytwarzania odpadów przypadający na 1 kg produktu
Wpływ transportu przypadający na 1 kg produktu
Odpowiada
Total impacts per 1kg of product along its entire life cycle
JAK PRZEBIEGA PROCES CERTYFIKACJI?
Barilla aktualizuje bazę danych co najmniej raz w roku, zgodnie z dostępnością informacji dotyczących procesów produkcyjnych firmy.
Dzięki certyfikacji procesu EPD firma Barilla samodzielnie przeprowadza weryfikację danych EPD i wydaje deklaracje bez konieczności angażowania niezależnego weryfikatora w każdym przypadku.
Wyniki EPD umożliwiają konsumentom porównywanie podobnych produktów, które zostały ocenione według tych samych zasad obliczeń.
CZYM JEST MIĘDZYNARODOWY SYSTEM EPD?
Środowiskowe Deklaracje Produktu (EPD) są opracowywane zgodnie z normą ISO 14025, która określa, że każdy system musi mieć zarządzającego (tzw. „Operatora Programu”), odpowiedzialnego za definiowanie zasad funkcjonowania oraz prowadzenie aktualnego rejestru zweryfikowanych deklaracji środowiskowych.
Operatorem Programu wybranym dla EPD Wasa jest International EPD System, który obecnie stanowi jedyny system obejmujący cały rynek międzynarodowy oraz wszystkie kategorie produktów.