ONZE INZET
Bewustere keuzes met milieuproductverklaringen. We willen de bewustwording van de milieu-impact van Wasa-producten vergroten door middel van Environmental Product Declarations (EPD's), oftewel milieuproductverklaringen.
CRUUUUUUNCHWAT IS EEN CARBON FOOTPRINT/CO₂-VOETAFDRUK?
De carbon footprint of CO₂-voetafdruk van een product is de totale hoeveelheid broeikasgassen die tijdens de levenscyclus van het product in de atmosfeer terechtkomt. Deze voetafdruk geeft de bijdrage van het product aan klimaatverandering weer, vanaf de akker, via het winkelschap tot aan het einde van de levensduur van het product. Een CO₂-voetafdruk wordt uitgedrukt in eenheden CO₂-equivalenten (CO₂e). Met andere woorden: alle broeikasgassen worden omgerekend alsof alleen CO₂ in de atmosfeer wordt uitgestoten. De terminologie en methodiek zijn vastgesteld door de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC).
Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC)
Voor Wasa-producten wordt de PCR voor bakkerijproducten gebruikt: PCR 2012:06, CPC 234, Bakery Product (meest recente PCR-update: 2024) van het International EPD System, beschikbaar op https://www.ipcc.ch/.
Bij Wasa kijken we naar onze volledige CO₂e-uitstoot die gepaard gaat met het maken van knäckebröd – van het verbouwen van de grondstoffen tot het verpakken en vervoeren van onze producten, en alles daartussenin, inclusief de afvalverwerking van de verpakking.
De CO₂-voetafdruk en andere indicatoren voor de milieu-impact van onze producten worden gecommuniceerd via milieuproductverklaringen (EPD's), die hieronder nader worden beschreven en toegelicht.
Voor het opstellen van EPD's volgen we de regels van het International EPD System. Volgens deze regels wordt de CO₂-voetafdruk berekend aan de hand van de aanpak en emissiefactoren die zijn vastgesteld in het zesde evaluatierapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) dat in 2021 is gepubliceerd (meer informatie via de volgende link) en waarin alle broeikasgassen zijn opgenomen, zoals:
- kooldioxide (CO₂),
- methaan (CH4),
- distikstofmonoxide (N2O),
- fluorkoolwaterstoffen (HFCs),
- perfluorkoolwaterstoffen (PFCs),
- zwavelhexafluoride (SF6),
- stikstoftrifluoride (NF3)
samen met andere broeikasgassen die in het IPCC-rapport worden genoemd.
Houd er altijd rekening mee dat het bij het vergelijken van CO₂e-voetafdrukken belangrijk is om te controleren welke methode is gebruikt om de emissies te meten en welke fasen van de levenscyclus van de productcategorie zijn meegenomen.
HOE WORDT EEN CO₂-VOETAFDRUK GEËVALUEERD EN GECOMMUNICEERD?
LCA-methodologie
Life Cycle Assessment (LCA) is een methode die wordt gebruikt om de milieu-impact (aan de hand van kritieke prestatie-indicatoren, KPI's) van een product of dienst gedurende zijn hele levenscyclus te evalueren, vanaf de grondstoffen die worden gebruikt om het te maken, via het gebruik ervan, tot de uiteindelijke afdanking of recycling ervan.
De Life Cycle Assessment-methodologie is gereguleerd door ISO 14040:2021 en ISO 14044:2021. In de LCA-methodologie is vastgelegd hoe een LCA-onderzoek moet worden uitgevoerd en gevalideerd om wetenschappelijk betrouwbaar te zijn.
Productcategorievoorschriften
Productcategorievoorschriften (PCR) zijn voorschriften waarin is vastgelegd hoe de milieu-impact van een bepaalde groep producten (bijvoorbeeld bakkerijproducten) moet worden beoordeeld. Ze zijn opgesteld om het mogelijk te maken de LCA-resultaten binnen een bepaalde productcategorie met elkaar te vergelijken.
In een LCA-onderzoek is het mogelijk om niet alleen de CO₂-voetafdruk te analyseren, maar ook tal van andere factoren die invloed hebben op het milieu.
PCR voor bakkerijproducten
For Wasa products, the PCR for bakery products is the PCR 2012:06, CPC 234, Bakery Product (2024 last PCR update) of the International EPD System is used available at https://www.environdec.com/pcr-library/
EPD
Een EPD is een rapport waarin de resultaten van een LCA-onderzoek staan en dat duidelijk maakt wat de milieu-impact van een product is.
WAT IS EEN EPD?
Een milieuproductverklaring (Environmental Product Declaration, EPD) bevat het milieuprofiel van een product.
Het is een geregistreerd document dat transparante en vergelijkbare informatie geeft over de levenscyclusanalyse van een product. Het is een betrouwbaar document dat door een onafhankelijke derde partij is geverifieerd of gebaseerd is op een, eveneens door een onafhankelijke derde partij geverifieerd, proces om EPD's op te stellen.
Het feit dat een product een EPD heeft, betekent niet dat het product milieuvriendelijker is dan andere producten – het is gewoon een transparante verklaring van de milieu-impact gedurende de levenscyclus.
HOE LEES JE EEN EPD VAN WASA?
Om een milieuproductverklaring (EPD) te kunnen begrijpen, moet je iets weten van de milieu-impact van een product gedurende de levenscyclus ervan.
Het EPD-document is onderverdeeld in verschillende secties:
1. PRODUCTINFORMATIE
Elke EPD begint met informatie over het product en de belangrijkste kenmerken ervan, waarbij de lezer ook direct de ingrediënten en de voedingswaarden te zien krijgt.
2. REIKWIJDTE VAN DE EPD
Elke EPD bevat een gedetailleerde beschrijving van de toeleveringsketen waarnaar is gekeken, en een uitleg van de verschillende fasen:
- Productie van de ingrediënten
- Productie van verpakkings- en hulpmaterialen
- Productie van Wasa
- Distributie: transport en levering tot in het schap, inclusief analyse van de impact van het einde van de levensduur van transportverpakkingen (secundaire en tertiaire verpakkingen)
- Einde van de levensduur van primaire verpakkingen
Secundaire en tertiaire verpakkingen
Secundaire en tertiaire verpakkingen worden gebruikt om primaire verpakkingen te groeperen, waardoor het product gemakkelijker te hanteren, op te slaan en te vervoeren is.
Primaire verpakkingen
De primaire verpakking is het materiaal dat in direct contact komt met het voedingsproduct. Het is de eerste verpakkingslaag, die het product beschermt en zorgt dat het zijn kwaliteit behoudt. De primaire verpakking wordt ook wel de verkoopverpakking genoemd, omdat dit de verpakking is waarin het product wordt verkocht aan de consument.
3. AANNAMES EN GEGEVENS VOOR DE BEREKENING VAN DE IMPACT
De gebruikte aannames en gegevens bepalen de kwaliteit van de verkregen resultaten. In de EPD's van Wasa zijn een aantal pagina's gewijd aan de gebruikte aannames die en het soort gegevens dat in het onderzoek is gebruikt.
4. MILIEU-IMPACT: DE RESULTATEN
In het geval van agrovoedingsketens houden de belangrijkste milieuaspecten verband met de uitstoot van broeikasgassen en het gebruik van water. Om de milieu-indicatoren van elke fase begrijpelijk voor het voetlicht te brengen, wordt de milieu-impact overzichtelijk samengevat en in verband gebracht met de belangrijkste indicatoren die een rol spelen bij de productie van voeding in deze ketens: CO₂-voetafdruk en Water Scarcitya.
- Productie van ingrediënten
- Productie van verpakkingen en hulpmaterialen
- Productie van Wasa
- Einde van de levensduur van primaire verpakkingen
- Van inpakken tot weggooien van de verpakking
Agrovoedingsketen
Een agrovoedingsketen is het hele systeem dat ervoor zorgt dat voedsel van de boerderij op jouw bord belandt, inclusief landbouw, verwerking, transport, detailhandel en consumptie.
1. CO₂-VOETAFDRUK
De CO₂-voetafdruk Is het totaal van alle broeikasgassen die worden uitgestoten tijdens de levenscyclus van een product, vermenigvuldigd met hun aardopwarmingsvermogen (Global Warming Potential, GWP), waaraan je de impact op het klimaat kunt aflezen.
GWP: Global Warming Potential of aardopwarmingsvermogen
Het aardopwarmingsvermogen (GWP, Global Warming Potential) is een indicator die wordt gebruikt om de impact van een product of proces op de opwarming van de aarde te meten. Het is een maat voor het vermogen van verschillende gassen om warmte in de atmosfeer vast te houden, uitgedrukt in een CO₂-equivalent (CO₂e). Daarbij wordt gekeken naar de mate waarin een bepaald gas (zoals methaan, stikstofoxide of koolstofdioxide) bijdraagt aan klimaatverandering gedurende een bepaalde periode (meestal 100 jaar).
2. WATERSCHAARSTEVOETAFDRUK
De waterschaarstevoetafdruk is een maat voor de impact die ons handelen heeft op de beschikbaarheid van zoet water. De impact van het watergebruik wordt afgemeten aan waterschaarste, waarbij rekening wordt gehouden met de regionale beschikbaarheid van water en met hoeveel water wordt gebruikt, verspild of vervuild bij de productie van goederen en diensten die we dagelijks gebruiken.
Goed om te weten: de waterschaarstevoetafdruk (WSP) verwijst naar de indicator Water Deprivation Potential (potentieel watergebrek), een van de verplichte indicatoren voor milieu-impact die verplicht zijn binnen het International EPD System.
De indicator Water Deprivation Potential
De indicator Water Deprivation Potential (potentieel watergebrek) is een maat voor de mogelijke milieu-impact op het gebied van waterschaarste. Met de indicator wordt de mogelijkheid gemeten dat er een watertekort ontstaat in een bepaald gebied als gevolg van het verbruik of de vervuiling van bronnen van water tijdens de levenscyclus van een product. Deze indicator helpt vast te stellen of een product of proces kan leiden tot watertekorten in gebieden waar water al schaars is.Hoewel de indicatoren aardopwarmingsvermogen (GWP) en Water Deprivation Potential niet alle effecten weergeven die in een LCA-onderzoek worden gemeten, kunnen we door ze te combineren wel de belangrijkste milieuaspecten in kaart brengen.
HET EPD-PROCES
Omdat er voor de producten van Wasa een groot aantal EPD's moet worden ontwikkeld, is het gebruik van een gecertificeerd EPD-proces de enige manier om dit op een eenvoudige, overzichtelijke en betrouwbare manier te doen.
Op die manier kunnen de EPD's die nodig zijn voor de producten van Wasa en die moeten voldoen aan specifieke productcategorievoorschriften op een eenvoudige en functionele manier worden opgesteld, geverifieerd en gepubliceerd.
Dit gecertificeerde EPD-proces is in 2010 ontwikkeld door Barilla (eigenaar van het merk Wasa). Het was in 2011 het eerste voedingsmiddelenconcern dat certificering door een derde partij verwierf voor een gesystematiseerd proces dat de milieu-impact van zijn producten in kaart brengt. De certificering wordt jaarlijks herzien en dan ofwel bevestigd ofwel vernieuwd
Hoe werkt zo'n gesystematiseerd proces voor EPD's?
- Verzameling en beheer van gegevens
- Gegevensverwerking
- Verwerking van de resultaten (interne documenten)
- EPD-documentatie (gepubliceerd op Environdec)
Het gesystematiseerde proces voor EPD's van Barilla werkt als een soort trechter: de uitvoering van het LCA-onderzoek en het opstellen van de EPD's zijn gebaseerd op drie samenhangende elementen:
1. Productspecifieke gegevens
2. LCA-database van Barilla
3. Berekeningsmodellen
Productspecifieke gegevens omvatten informatie over:
1. Het recept: het soort ingrediënten en de kwaliteit ervan
2. De verpakkingsmaterialen (primaire en secundaire verpakkingsmaterialen en verpakkingsmaterialen voor het transport: het soort en de hoeveelheid materialen)
3. De fabriek en het specifieke verbruik van de productielijn (algemene informatie, elektriciteit, methaangas, water, afval)
4. De verschillende manieren van transport, afgelegde afstanden, vervoerde hoeveelheden
5. Het einde van de levensduur van de primaire verpakking: de bestemming van het primaire verpakkingsmateriaal
De database van Barilla bevat verschillende datamodules. Elke datamodule is de modelweergave van een feitelijk proces en bevat kwantitatieve informatie over de milieuaspecten van dat proces.
De belangrijkste categorieën waar deze datamodules betrekking op hebben, zijn:
- De grondstoffen (ingrediënten) die worden gebruikt in de recepten van producten
- De verpakkingsmaterialen die worden gebruikt voor de opslag en het transport van het product
- De productie van elektrische en thermische energie
- De fabrieken van Barilla
- De transportmiddelen die worden gebruikt voor de distributie van producten
De gegevens die voor deze modules gebruikt worden zijn PRIMAIRE (informatie uit specifieke databases aangaande de processen van Barilla of haar leveranciers) en SECUNDAIRE (afkomstig uit commerciële databases) GEGEVENS.
Het berekeningsmodel vormt de ruggengraat van de gegevensverwerking en de resultaten voor een bepaalde productcategorie.
HOE WERKT HET BEREKENINGSMODEL?
Impact van het recept per kilogram eindproduct
Impact van de verpakking per kilogram product
Impact van energie-en waterverbruik en afvalproductie per kilogram product
Impact van het transport per kilogram product
Is gelijk aan
De totale impact per kilogram product gedurende de gehele levenscyclus
HOE WERKT CERTIFICERING?
Barilla werkt de databases minstens één keer per jaar bij, afhankelijk van de beschikbaarheid van informatie over de productieprocessen van het bedrijf.
Omdat het EPD-proces gecertificeerd is, mag Barilla de verificatie van EPD-gegevens zelf uitvoeren. Ook het publiceren van EPD's gebeurt zonder dat daar telkens een derde partij haar goedkeuring over hoeft uit te spreken.
Aan de hand van EPD-resultaten kunnen consumenten vergelijkbare producten met elkaar vergelijken, mits dezelfde regels zijn gevolgd voor het berekenen van de impact.
WAT IS HET INTERNATIONAL EPD SYSTEM?
Milieuproductverklaringen (Environmental Product Declarations, EPD's) worden ontwikkeld conform de norm ISO 14025, waarin is vastgesteld dat elke EPD-database een beheerder (de zogenoemde 'Program Operator') moet hebben, die regels vaststelt en de database met geverifieerde milieuproductverklaringen up-to-date houdt.
De Program Operator die de EPD's van Wasa beheert, is het International EPD System, dat momenteel de enige EPD-database is die de hele internationale markt bedient en waarin alle productcategorieën zijn vertegenwoordigd.